سیمای زن در صدا و سیما

اخیرا شاهد پخش سریال های روتینی از صدا و سیما هستیم که کما فی السابق،«زن» جزء لاینفک این سریال هاست. اما آیا شخصیت پردازی این زنان نیز به درستی انجام گرفته و بیننده را اقناع می کند؟!

با نگاهی اجمالی به این شخصیت ها در می یابیم که در این ضمینه بسیار ضعیف عمل شده و متأسفانه با یک دید غربی به آن پرداخته شده است. در واقع ما الگویی از یک زن مسلمان ایرانی را در این سریال ها نمی بینیم. در ادامه شخصیت بانوان این سریال ها بررسی خواهد شد.

دلنوازان

رعنا : با توجه به اینکه رغنا ، نمونه ی یک زن فهمیده ، صبور،فداکار و ضمنا زیرک است،اما به راحتی به همسرش که در بحرانی ترین حالات به دادش رسیده،شک نموده و پشت می کند و در

عوض،به شوهر سابقش که به مجرم بودنش نیز اذعان دارد،اعتماد می کند!ِ این یک امر کاملا غیر طبیعی است. رعنا، ناظم یک مدرسه است که ظاهرا در مدیریت محل کارش، بسیار قوی تراز محیط خانه عمل کرده است. (البته این یکی از معضلات زنان امروز جامعه ی ماست.)

یلدا : دختری مرموز، متهم به کلاهبرداری، با ظاهری ساده و مظلوم.

او به هنگام ازدواج مهم ترین مسائل زندگیش را از همسر آینده اش، پنهان می سازد و از ابتدا با بی صداقتی وارد زندگی مشترک می شود.

مهتاب : شاید تنها شخصیتی که تا حدودی توانسته از اینگونه آسیب ها،دور بماند،«مهتاب»باشد.او شخصیتی است کاملا سفید و به دور از هر گونه ناپاکی،به طرز اغراق آمیزی، خود را فراموش کرده است و

به «حلال مشکلات این و آن» بدل شده است!

«مهتاب» نمونه ی یک دختر مذهبی است. پس از او انتظار می رود موازین و شئون اسلامی را به طور کامل اجرا کند. اما در طول سریال می بینیم که از روابط غیر ضروری با نامحرم اجتناب نمی ورزد.

روشنک : او دختری است که مداوم با اطرافیانش و حتی با خودش(!)

درگیر است. بسیار لجباز و غیر منطقی است. ویژگی های اخلاقی منفی، زیاد دارد و اصلا هم حاضر نیستبرای بهتر شدن روابط تیره ای که با همسرش دارد ، خود را عوض کند و در رفتارش تجدید نظر نماید. در واقع، او تبدیل به یک «نقطه ی انفجار» شده است! مبنای ازدواج او با همسرش،شباهت های اخلاقی بچگانه ی آن دوست. اودر روابط با همسر،بسیار تند و عصبی و از موضع اقتدار وارد می شود. در واقع،بر شوهرش ریاست می کند و ضمنا جایگاهش در خانه و خانواده به عنوان یک «زن» معلوم نیست!

خواهر رامین : او که نقش خواهر شوهر روشنک را ایفا می کند، بیش از حد حسود و فضول نمایانده می شود.

شمس العماره

پری خانم : عفت و حیای زن مسلمان ایرانی، هرگز به او اجازه ی عرضه به نامحرم را نمی دهد!پری خانم داستان،زن سنتی ایرانی است و نه زن مدرن غربی. بلکه چهره ی غلو شده ای است که حرمت زن ایرانی را خدشه دار می کند. زنی با احساسات مادرانه که نشان از مهر و محبت یم زن ایرانی دارد. این زن ایرانی، در طول سریال، به بیننده القاء می کند که زنان نیز می توانند در امرخواستگاری و ازدواج پیش قدم باشند. علاوه بر ناز و کرشمه ای که مختص زندگی زناشویی است، به راحتی به«هرمز»که مردی کاملا بیگانه است،عرضه می شود. گویی زن، فقط مجموعه ای از احساسات بی پایه است.....!

عمه شمسی : او به پای عشقی دیرینه نشسته و قرار نیست که اصلا ازدواج کند. تا اینکه در انتهای سریال،این عشق قدیمی باز می گردد و این دو بالاخره به وصال یکدیگر می رسند و اصلا اهمیتی ندارد که شمسی خانم سالهای طولانی عمرش را هدر داده باشد!!

لیلا : ظاها این سریال به دنبال تبیین جایگاه خواستگاری سنتی و اصول ایرانی است. اما خواستگاری لیلا به هیچ وجه شباهتی به آن ندارد. مراسم خواستگاری یک مراسم کاملا رسمی است و شخص خواستگار هنوز یک «نامحرم» است، اما در مورد لیلا ، بیشتر شبیه برقراری نوعی روابط دوستانه با طرف مقابل بود که متاسفانه در قالب محیط خانواده، به نحوی توجیه می شد.... ملاک های ازدواج لیلا،معیارهایی است از قبیل صداقت، دیانت ، اخلاق،تحصیلات و...اما در انتهای سریال، خط بطلانی بر همه ی اینها کشیده و به یک باره عاشق می شود..! و ازدواج هایی از این دست را می پسندد.

دریا : شخصیتی بچگانه و بی ظرفیت که متاسفانه همانند مادرش، یک ازدواج عاشقانه داشته و اکنون گویا به بن بست رسیده است. دریا اصلا حمت شوهرش را رعایت نمی کند و مدام در حال داد و فریاد زدن بر سر اوست و این در حالی است که در اسلام،مرد نسبت به زن مرتبه ای از «ولایت» را داراست. اما ظاهرا دریا کاری جز تحقیر و سرزنش همسرش و مقایسه ی او با خواستگاران لیلا ندارد.

موضوعی که در این سریال بسیار جلب توجه می کند و در مورد تمام زنان آن صدق می کند،مسئله ی انواع لباس های مختلف و ست کردن رنگ لباس هاست.به نحوی که گویا عمل بدان،یک مستحب مؤکداست! البته تذکر این نکته، لازم می نماید که : نفس این عمل به خودی خود، هیچ اشکالی ندارد بلکه نشان از توجه فرد به ظاهرش دارد. اما اگر به حدی برسد که «مصرف گرایی» را به مخاطب القا کند، مذموم می باشد.

بهتر است از سریال طنز این شبها – مسافران – همبگذریم که زن یک موجود تحقیر کننده،مایه ی سلب آسایش،عصبی،عامل تنش و دعوا و ...معرفی می کند. آدم فضایی های قصه هم برای الگوبرداری،زن بد اخلاق،خاله زنک و بی توجه به خانواده را برمی گزیند که متاسفانه از گفتن کلمات رکیک هم ابایی ندارد. در این سریال، «تجرد» یک افتخار محسوب می شود. در چنین اوضاع و احوالی ، مردان،دیگر چاره ای جز پناه بردن به «صفاسیتی» ندارند!!

روزگاری، امام بزرگوارمان، امید آن را داشت که صدا و سیما تبدیل به یک دانشگاه عمومی شود. اما نه تنها چنین نشد، بلکه اکنون می بینیم عملا الگوهای غربی در رسانه ی ملی ما ترویج می شوند. به راستی؛ چه قدر از فرهنگ ایرانی – اسلامی مان فاصله گرفته ایم که به راحتی زن ممتاز ایرانی،با همه ی عفت و پاکی و مهربانی و عطوفت و از خودگذشتگی و شجاعتش،جای خود را به یک زن بی هویت دهد؟!!